I.   Ðịnh Nghĩa:

Sám là thú nhận lỗi lầm, Hối là hứa từ nay không tái phạm. Sám Hối là thú nhận lỗi lầm, và hứa không tái phạm. Cũng có thể hiểu là: Vô cùng hối hận và ăn năn những điều sai trái đã gây ra. Xin tự mình nghiêm khắc kiểm điểm, tự phê phán, tự hứa không còn tái phạm.

II.       Giải thích từ ngữ:

1.      Ðệ tử: Là học trò, là con. Ðệ tử là danh từ mà Phật Tử xưng hô với Chư Phật.

2.      Kính lạy: Kính là tôn trọng, cung kính. Lạy là một hành động mà trán, hai tay và hai chân sát mặt đất. Kính lạy là cử chỉ tôn kính Tam Bảo.

3.      Ðức Phật Thích Ca: Ðức Phật hiệu Thích Ca, vị đã sáng lập ra Ðạo Phật, Giáo Chủ cõi Ta-Bà.

4.      Phật A Di Ðà: Vị Phật làm Giáo Chủ cõi Tịnh Ðộ.

5.      Thập phương chư Phật: Mười phương các Ðức Phật. (Ðông, Tây, Nam, Bắc, Ðông Nam, Tây Nam, Ðông Bắc, Tây Bắc, trên, dưới).

6.      Thánh Hiền Tăng: Các vị Bồ Tát, A La Hán, các vị Tăng Già tu hành chân chính.

7.      Nghiệp chướng: Ý nghĩ, lời nói, hành động xấu ác.

8.      Minh tâm kiến tánh: Sáng rõ chân tâm, thấy rõ thể tánh. Nghĩa là đã Giác ngộ.

9.      Thần thông: Phép bí mật, chỉ các bậc Giác ngộ mới hiểu và làm được.

10.  Tự tại: Không bị ràng buộc, chi phối bởi các hoàn cảnh chướng ngại chung quanh.

III.      Phân đoạn:

     Bài Sám Hối có thể chia làm ba đoạn:

1.      Ðoạn 1: Từ "Ðệ tử kính lạy ..." đến "Thánh Hiền Tăng": Ðệ tử xin kính lạy trước Tam Bảo.

2.      Ðoạn 2: Từ "Ðệ tử lâu đời ..." đến "Thần thông tự tại": Xin thú nhận lỗi lầm đã tạo nhiều kiếp trước, nguyện làm việc lành và cầu xin Chư Phật gia hộ; nguyện tinh tấn tu hành, mau thành đạo quả.

3.      Ðoạn 3: Từ "Ðặng cứu độ..." đến "Ðồng thành Phật Ðạo": Nguyện hồi hướng công đức cho các bậc tiền nhân, cha mẹ, anh, chị, em, bạn hữu và tất cả mọi người, mọi loài đều thành Phật.

IV.       Ðại ý của Bài Sám Hối:

Bài Sám Hối có các ý chính như sau:

1.      Xin kính lạy Tam Bảo và thú nhận lỗi lầm đã làm từ nhiều kiếp trước đến nay.

2.      Xin theo lời Phật dạy để tu tập, bỏ ác làm lành, cầu Phật gia hộ.

3.      Xin hồi hướng cho các bậc tiền nhân, cha mẹ, anh, chị, em, bạn bè và tất cả chúng sanh đều thành Phật Ðạo.

Sám Hối là bài kinh có ý nghĩa dễ hiểu. Gia Ðình Phật tử lấy bài kinh nầy làm bài kinh tụng chính trong nghi thức tụng niệm của mình. Ðọc tụng bài kinh nầy thì phải cố gắng thực hiện ý kinh, làm lành lánh dữ. Như vậy sự đọc tụng mới có ý nghĩa.

Câu hỏi:

1.      Bài Sám Hối được đọc tụng vào những lúc nào?

2.      Sám Hối là gì?

3.      Chúng ta sám hối với ai?

4.      Tại sao chúng ta xưng với Ðức Phật là đệ tử?

5.      Ðại ý bài Sám Hối nói gì?

6.      Sám hối phải có thái độ thế nào?

7.      Em sẽ làm gì để chứng tỏ em thực hành khi đã đọc tụng bài Sám Hối?